15-10-2026
Nowe zasady oceny odporności ogniowej płyt warstwowych – co oznaczają dla producentów?
Zasady EN 15254-5:2026 i wykorzystanie dotychczasowych badań
Artykuł 1 z 5 • Plan cyklu • Słowniczek pojęć
To pierwszy z pięciu artykułów poświęconych nowym zasadom oceny odporności ogniowej płyt warstwowych. Kolejne części będziemy publikować cyklicznie. W tym artykule omawiamy wpływ nowych zasad EXAP na dopuszczalne rozpiętości płyt.
Co oznacza klasa EI ściany z płyt warstwowych
Płyta warstwowa składa się z dwóch okładzin metalowych i rdzenia izolacyjnego, na przykład z pianki poliizocyjanuranowej (PIR) lub wełny mineralnej.
Litera E oznacza szczelność ogniową, czyli zdolność przegrody do powstrzymywania przenikania płomieni i gorących gazów mogących spowodować zapalenie materiałów po drugiej stronie ściany. Litera I oznacza izolacyjność ogniową, czyli ograniczanie wzrostu temperatury po stronie przeciwnej do pożaru. EI 30 oznacza spełnienie obu kryteriów przez co najmniej 30 minut. [2]
Wynik badania odporności ogniowej wynoszący 41 minut pozwala uzyskać co najwyżej klasę EI 30, ponieważ do uzyskania klasy EI 45 brakuje czterech minut. Podobnie uzyskany wynik 82 minuty może stanowić podstawę uzyskania klasy EI 60. [2]
Opisane dalej zasady oceny odporności ogniowej, zgodnie z wymaganiami normy EN 14509:2013, dotyczą wyłącznie ścian nienośnych z fabrycznie produkowanych płyt warstwowych o dwóch okładzinach metalowych, a więc nie można tych zasad automatycznie przenosić na dachy, sufity ani ściany nośne. [1, 4, 5]
Norma EN 1364-1 dotyczy badania m.in. ściany z płyt warstwowych o ustalonych wymiarach i budowie, zaś norma EN 13501-2 podaje zasady przypisywania klasy odporności ogniowej w.w. ścianie.
Producent oferuje zwykle wiele wariantów ścian. Dlatego potrzebne są zasady m.in. pozwalające określić dopuszczalne zmiany wymiarów i budowy płyty na podstawie uzyskanego wyniku badań dla jednego przebadanego rozwiązania. [1, 2, 5]
Zakres bezpośredniego zastosowania wyników badań, pozwala na zwiększenie wymiaru rozpiętości o 1 m dla zbadanej ściany o rozpiętości co najmniej 3 m i ugięciu nieprzekraczającym 100 mm oraz proporcjonalne zwiększenie luzów pozwalających ścianie wydłużać się podczas nagrzewania. [5]
Dodatkową możliwością rozszerzenia uzyskanych wyników badań odporności ogniowej ścian jest klasyfikacja rozszerzonego zastosowania wyników badań zgodnie z normą EN 15254-5.
Ten sam wynik badania odporności ogniowej a zasady zwiększenia zakresu stosowania przyjęte zgodnie z wymaganiami normy EN 15254-5:2018 i normy EN 15254-5:2026
Przyjmijmy ścianę z płyt warstwowych z rdzeniem PIR rozpiętych poziomo między podporami oddalonymi o 3 m. Załóżmy, że wynik badania odporności ogniowej wyniósł 41 minut bez utraty szczelności i izolacyjności. Dla uzyskania klasy EI 30 pozostaje zatem 11 minut zapasu ponad wymagany czas klasyfikacyjny. [3, 4]
Norma EN 15254-5:2018
Zwiększenie rozpiętości z 3 do 6 m wymagało zapasu co najmniej 20% czasu właściwego dla danej klasy, ale nie mniej niż 10 minut. Rozszerzenie do 7,50 m wymagało co najmniej 35%, również z minimum 10 minut. [3]
Dla EI 30 pierwszy próg wynosił 40 minut: 20% z 30 minut daje 6 minut, więc decydował minimalny zapas 10 minut. Drugi próg wynosił 40,5 minuty, ponieważ 35% z 30 minut to 10,5 minuty. Wynik 41 minut spełniał oba progi i przy zachowaniu pozostałych wymagań pozwalał objąć klasyfikacją EI 30 rozpiętość do 7,50 m. [3]
Norma EN 15254-5:2026
Rozpiętość ścian oblicza się wg podanego poniżej wzoru: [4]
LEXAP = L0 + t0 – Tk
L₀ oznacza rozpiętość badanej ściany ( nie mniej niż 3 m), m
t₀ — uzyskany czas badania, min
T — czas wymagany dla docelowej klasy, min
k — pomniejszenie czasu na metr, min/m.
Przykład:
Dla poziomych płyt PIR i rozpatrywanej klasy EI 30 wynik pomniejsza się o 6 minut na każdy dodatkowy metr rozpiętości. Zapas 11 minut odpowiada przyrostowi około 1,83 m. Obliczenie rozpoczynamy od zbadanych 3 m: [4]
LEXAP = 3 + 41 – 306 = 4,8333… m
Wynik zapisany do pełnych centymetrów w dół to EI 30 do rozpiętości 4,8 m. Zaokrąglenie w dół jest sposobem prezentacji przyjętym w artykule, a nie uniwersalnym nakazem normy. Przy 5 m pozostałoby 29 minut, ponieważ 41 − 6 × 2 = 29. To wystarcza do EI 20, ale już nie do EI 30. [4]
Zasada 6 min/m dotyczy rozpiętości nie większej niż 5 m. Większa rozpiętość wymaga odpowiedniej odrębnej podstawy oceny przewidzianej w normach. [4, 5]
Zasada 6 min/m nie jest regułą ogólną. Normy różnicuje obliczenia rozpiętości ścian zależnie od rodzaju rdzenia, orientacji ułożenia płyt, a dla PIR w układzie poziomym również od wymaganego okresu klasyfikacyjnego.
Zasady zwiększania rozpiętości oparte o wyniki badań przeprowadzonych na ścianach o rozpiętości co najmniej 3 m
Rdzeń i układ | Klasa odporności ogniowej | Przedział rozpiętości | Pomniejszenie czasu |
|---|---|---|---|
PIR poziomo | Do EI 45 min włącznie | 3–5 m | 6 min/m |
PIR poziomo | Powyżej EI 45 min | 3–6 m | 20 min/m |
PIR poziomo | Powyżej EI 45 min | 6–8 m | 35 min/m |
PIR pionowo | Wszystkie klasy | 3–8 m | 35 min/m |
Wełna poziomo | Wszystkie klasy | 3–6 m | 20 min/m; |
Wełna poziomo | Wszystkie klasy | 6–8 m | 35 min/m |
Wełna pionowo | Wszystkie klasy | 3–8 m | 35 min/m |
Źródło: opracowanie na podstawie wskazanych dokumentów. [4]
Wybór pomiędzy bezpośrednim zastosowaniem wyników badań a rozszerzonym zastosowaniem wyników badań
Jeżeli z bezpośredniego zastosowania wyników badania uzyskano możliwość zwiększenia rozpiętości z 3 m do 4 m, to nawet jeśli wynik uzyskany z zasady rozszerzonego zastosowania wyników badania wyniesie mniej niż 4 m to dopuszczona rozpiętość wyniesie 4 m.
Zwiększenie rozpiętości zawsze wymaga zwiększenia liczby mocowań. [4]
Wnioski
Norma EN 15254-5:2026 zmienia sposób ustalania zakresu zastosowania na podstawie posiadanych wyników badań. W omawianym przykładzie ta zmiana ogranicza rozpiętość dla EI 30 z 7,5 do 4,8 m. Nie oznacza to pogorszenia wyniku już przebadanej ściany, lecz zmianę granic, w których można ten wynik rozszerzać.
Producent powinien zestawić parametry wymagane w swojej ofercie z zakresem możliwym do potwierdzenia według nowej normy. Ocena musi obejmować rodzaj rdzenia, orientację płyt, klasę, rozpiętość oraz warunki montażu. Jeżeli istniejące wyniki nie wystarczą do utrzymania oczekiwanego zakresu, potrzebne będzie jego ograniczenie albo zaplanowanie dodatkowych badań.
Plan cyklu artykułów
Nowe zasady oceny odporności ogniowej płyt warstwowych
Kolejne części cyklu będą ukazywać się sukcesywnie. Poniżej zapowiadamy ich tematykę; odnośniki do tekstów będziemy dodawać po ich publikacji.
1 z 5 — Co zmienia się dla producentów — czytasz teraz
2 z 5 — Nowe zasady w pięciu przykładach — w przygotowaniu
3 z 5 — Kolor okładziny a zakres klasyfikacji — w przygotowaniu
4 z 5 — Skąd wynikają nowe wymagania — w przygotowaniu
5 z 5 — Najczęstsze pytania producentów — w przygotowaniu
Słowniczek pojęć — wyjaśnienia skrótów i terminów
Źródła
[1] EN 14509:2013. Self-supporting double skin metal faced insulating panels — Factory made products — Specifications. Wykorzystano PN-EN 14509:2013-12, wersja angielska; pkt 2, 5.2.4.2, C.2.2, C.2.4.1, E.3.3 oraz ZA.1.1 i ZA.2.1.
[2] EN 13501-2:2023. Fire classification of construction products and building elements — Part 2: Classification using data from fire resistance and/or smoke control tests, excluding ventilation services. Wykorzystano PN-EN 13501-2:2023-09, wersja angielska; pkt 2, 6.3, 6.7, 7.1, 7.5 i załącznik A.
[3] EN 15254-5:2018. Extended application of results from fire resistance tests — Non-loadbearing walls — Part 5: Metal sandwich panel construction. Wykorzystano PN-EN 15254-5:2018-06, wersja angielska; pkt 3, 4, 5.2.2.1, 5.2.4.2, 5.3.1, tablica 4 oraz załącznik B.
[4] EN 15254-5:2026. Extended application of results from fire resistance tests — Non-loadbearing walls — Part 5: Metal sandwich panel construction. Wykorzystano BS EN 15254-5:2026; przedmowa, pkt 3, 5.2.2.1, 5.2.3, 5.2.4.2, 5.3.1, 5.4, tablice 4 i 5 oraz załącznik B.
[5] EN 1364-1:2015. Fire resistance tests for non-loadbearing elements — Part 1: Walls. Wykorzystano PN-EN 1364-1:2015-08, wersja angielska; pkt 13.3 i załącznik B, pkt B.6.3.
