16-11-2026
Nowe zasady oceny odporności ogniowej płyt warstwowych – z czego wynikają nowe wymagania?
Polski | Read in English
Klasyfikacje i dokumentacja producenta po zmianie EN 15254-5
Artykuł 3 z 5 · Lista artykułów · Słowniczek pojęć
Nowa norma EXAP EN 15254-5:2026 zmienia zasady określania zakresu zastosowania ścian z płyt warstwowych. Dla producenta oznacza to konieczność sprawdzenia, czy dokumenty stanowiące podstawę deklarowanej odporności ogniowej nadal uzasadniają oferowane rozwiązania. Wyjaśniamy, jak badanie, EXAP i klasyfikacja wiążą się z deklaracją właściwości użytkowych oraz oznakowaniem CE i dlaczego zmiany normy nie należy utożsamiać z automatyczną utratą ważności wszystkich wcześniejszych badań.
Omawiana ścieżka dotyczy ścian nienośnych z fabrycznie produkowanych płyt warstwowych o dwóch okładzinach metalowych, objętych EN 14509:2013. Zasad odnoszących się do tego zastosowania nie należy automatycznie przenosić na dachy, sufity ani ściany nośne. [1, 3]
Od wyniku badania do deklarowanej klasy EI
Odporność ogniowa opisuje zdolność określonej konstrukcji do zachowania wymaganych funkcji podczas pożaru. W oznaczeniu EI litera E oznacza szczelność ogniową, a I — izolacyjność ogniową. Liczba określa czas klasyfikacyjny w minutach. Klasa EI 30 odnosi się zatem do spełnienia obu kryteriów przez co najmniej 30 minut, w warunkach i zakresie opisanym w dokumentacji. [1, 2]
Raport z badania dokumentuje zachowanie konkretnej próbki: jej budowę, montaż i uzyskane wyniki. Raport rozszerzonego zastosowania, czyli EXAP, pozwala na podstawie reguł normowych przyjąć dopuszczalne zmiany względem rozwiązania zbadanego. Norma EN 13501-2:2023 określa klasy odporności ogniowej. Dokumenty te pełnią różne funkcje, ale wspólnie tworzą podstawę deklarowania właściwości oferowanego wyrobu. [1, 2, 3]
Odpowiedzialność producenta za DWU i oznakowanie CE
Deklaracja właściwości użytkowych, nazywana DWU, łączy potwierdzone właściwości z określonym typem wyrobu i jego zamierzonym zastosowaniem. Dla omawianych płyt warstwowych zasady oceny i deklarowania określa norma zharmonizowana EN 14509:2013, której odniesienie opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. [1, 4, 5]
Sporządzając DWU, producent odpowiada za zgodność dostarczanych wyrobów z zadeklarowanymi właściwościami. Umieszczając oznakowanie CE, przyjmuje także odpowiedzialność za spełnienie mających zastosowanie wymagań. Sam znak CE nie oznacza jednak przydatności płyty do każdego rozwiązania. Projektant i wykonawca muszą sprawdzić, czy potwierdzona klasa, rozpiętość, kierunek oddziaływania ognia i warunki montażu odpowiadają konkretnemu zastosowaniu. [1, 2, 4]
Dlatego weryfikacja dokumentacji nie powinna kończyć się na odczytaniu symbolu EI. Jeżeli klasyfikacja dopuszcza określony rozstaw podpór albo konkretny sposób mocowania, oferowanie szerszego zakresu wymaga odpowiedniej podstawy. Nazwa wyrobu, informacja handlowa i deklarowane właściwości muszą odnosić się do tego samego rozwiązania technicznego. [1, 2, 4]
Zadania producenta i laboratorium w systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 3
Podział obowiązków określają systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych, oznaczane skrótem AVCP. Dla odporności ogniowej omawianych ścian właściwy jest system 3. Producent prowadzi zakładową kontrolę produkcji, zapewnia reprezentatywność i pobranie próbek, utrzymuje dokumentację, sporządza DWU oraz umieszcza oznakowanie CE. Laboratorium notyfikowane przeprowadza ocenę właściwości użytkowych w odpowiednim zakresie. [1, 4, 8]
Zakładowa kontrola produkcji oznacza stałe, udokumentowane sprawdzanie surowców oraz procesu produkcyjnego w celu uzyskania wyrobu gotowego spełniającego deklarowane właściwości użytkowe. System 3 nie przewiduje konieczności uzyskania certyfikatu stałości właściwości użytkowych ani nadzoru jednostki notyfikowanej nad zakładową kontrolą produkcji. Nadzór nad zakładową kontrolą produkcji należy do obowiązków producenta. W odniesieniu do odporności ogniowej podstawą oceny jest badanie i uzyskanie klasyfikacji, a gdy potrzebny jest zakres wykraczający poza bezpośrednie zastosowanie wyników — także EXAP. [1, 4, 8]
Przy wyborze laboratorium należy sprawdzić właściwy zakres notyfikacji. Notyfikacja dotyczy uprawnienia do określonych zadań w europejskim systemie oceny wyrobów budowlanych. Akredytacja potwierdza kompetencje laboratorium do wykonywania określonych zadań zgodnie z przyjętymi wymaganiami specyfikacji technicznych, ale nie jest tym samym co notyfikacja. Te pojęcia nie powinny być stosowane zamiennie. [4, 8]
Dlaczego certyfikat reakcji na ogień nie zastępuje oceny odporności ogniowej
Reakcja na ogień opisuje udział wyrobu w rozwoju pożaru. Odporność ogniowa dotyczy zachowania funkcji konstrukcji w czasie. Dla jednej płyty te dwie cechy mogą podlegać różnym systemom AVCP. Certyfikat stałości właściwości użytkowych dotyczący reakcji na ogień w systemie 1 nie potwierdza zatem automatycznie odporności ogniowej ocenianej w systemie 3. [1, 4, 7, 8]
Systemy AVCP dla właściwości ogniowych płyt warstwowych objętych omawianą ścieżką EN 14509
| Właściwość i klasa | System | Warunek zastosowania |
|---|---|---|
| Odporność ogniowa — wszystkie klasy | 3 | Omawiane zastosowanie ścian ocenianych według EN 14509. |
| Reakcja na ogień — A1, A2, B, C | 1 | Identyfikowalny etap produkcji poprawia klasyfikację reakcji na ogień. |
| Reakcja na ogień — A1, A2, B, C | 3 | Wykazano warunek z ZA.2.1: nie występuje przesłanka systemu 1. |
| Reakcja na ogień — D, E | 3 | Ocena właściwymi metodami, poza dopuszczoną ścieżką bez badań. |
| Reakcja na ogień — A1–E | 4 | Istnieje właściwa podstawa klasyfikacji bez badań i spełniono wszystkie jej warunki. |
| Reakcja na ogień — F | 4 | Przypadek przewidziany w tablicy ZA.2; klasa F nie oznacza NPD. |
Źródło: opracowanie na podstawie wskazanych dokumentów. [1, 7]
Producent nie wybiera dowolnie systemu 1 albo 3 dla reakcji na ogień. Norma EN 14509 przyjmuje przesłankę systemu 1 dotyczącą etapu produkcji poprawiającego tę właściwość, chyba że jednostce notyfikowanej zostanie wykazane, iż taki etap nie występuje. Takim etapem produkcji może być stosowanie środków zmniejszających palność lub ograniczanie zawartości substancji organicznych. Z kolei NPD oznacza brak ustalenia właściwości użytkowej. [1, 4, 7]
Czy potrzebny jest osobny dokument o nazwie OWU
Ocena właściwości użytkowych, często określana skrótem OWU, musi zostać przeprowadzona, ale nie zawsze wymaga dodatkowego dokumentu właśnie o takim tytule. Informacyjne stanowisko Grupy Jednostek Notyfikowanych NB-CPR/23-936r3 wskazuje, że wyniki oceny mogą być udokumentowane odpowiednim raportem klasyfikacyjnym wraz z EXAP, jeżeli jest potrzebny, lub innym właściwym raportem. Decyduje kompletność i zakres oceny, a nie liczba dokumentów. Stanowisko to nie jest aktem prawa ani samodzielną metodą EXAP. [9]
Co trzeba zrobić z wcześniejszym EXAP i klasyfikacją
W normach EN 14509 i EN 13501-2 odwołania do EN 15254-5 są niedatowane, czyli nie wskazują roku wydania. Oznacza to stosowanie najnowszego wydania normy wraz ze zmianami. [1, 2, 3]
Raport klasyfikacyjny opracowany na podstawie EN 15254-5:2018 wymaga aktualizacji do nowych zasad. Nie oznacza to jednak, że każdy wcześniejszy dokument traci ważność. Dane z badania mogą nadal służyć ocenie, o ile spełniają warunki wykorzystania w nowym wydaniu. Aktualizacji wymaga przede wszystkim ocena zakresu EXAP opracowana według wcześniejszych reguł oraz oparta na niej klasyfikacja będąca podstawą do sporządzenia deklaracji właściwości użytkowych. [1, 2, 3]
EN 15254-5:2026 zatwierdzono w CEN 15 czerwca 2026 roku, a wydania krajowe zaczęły ukazywać się w lipcu. Przedmowa wskazuje styczeń 2027 roku jako najpóźniejszy termin krajowego wdrożenia normy i wycofania norm sprzecznych. [3]
Nowy CPR nie zamraża dotychczasowych zasad EXAP
Rozporządzenie (UE) 2024/3110 zasadniczo stosuje się od 8 stycznia 2026 roku, lecz przewiduje przepisy przejściowe. Artykuły 94 i 95 zachowują odpowiednie przepisy CPR 305/2011 dla wyrobów objętych dotychczasowymi normami zharmonizowanymi, do czasu ich wycofania przez Komisję lub innego uchylenia, z uwzględnieniem granicznego terminu 8 stycznia 2040 roku. Dotyczy to omawianej ścieżki EN 14509:2013. [4, 6]
Publikacja nowego EXAP nie przenosi więc sama w sobie płyt do nowego systemu deklarowania. Zmienia jednak techniczną podstawę ustalania zakresu zastosowania. Obowiązek utrzymywania wiarygodnej dokumentacji pozostaje po stronie producenta: art. 11 CPR 305/2011 wymaga uwzględniania zmian typu wyrobu i mających zastosowanie zharmonizowanych specyfikacji technicznych. Przepisy przejściowe nowego CPR nie uzasadniają pomijania aktualnych reguł norm przywołanych w tej podstawie. [1, 2, 4, 6]
Wnioski praktyczne
Producent powinien zestawić oferowane klasy EI, rozpiętości i warianty płyt z zakresem, który można potwierdzić według EN 15254-5:2026. Następnie należy zaktualizować odpowiednie raporty EXAP i klasyfikacje oraz zapewnić spójność deklaracji, dokumentacji technicznej i informacji handlowych. Samo porównanie starej oceny z nową normą nie zastępuje aktualizacji dokumentów. [1, 2, 3, 4]
Jeżeli dotychczasowe wyniki pozwalają utrzymać potrzebny zakres, mogą posłużyć do przygotowania aktualnej dokumentacji. Jeżeli nie wystarczają, producent staje przed wyborem: ograniczyć ofertę albo wykonać dodatkowe badania zaplanowane pod wymagania rynku. Tę ocenę warto przeprowadzić przed przyjmowaniem zobowiązań dotyczących rozwiązań, których aktualne potwierdzenie pozostaje niepewne.
Wszystkie artykuły z cyklu
Nowe zasady oceny odporności ogniowej płyt warstwowych
- 1 z 5 — Co zmienia się dla producentów
- 2 z 5 — Nowe zasady w pięciu przykładach
- 3 z 5 — Skąd wynikają nowe wymagania — czytasz teraz
- 4 z 5 — Kolor okładziny a zakres klasyfikacji — w przygotowaniu
- 5 z 5 — Najczęstsze pytania producentów — w przygotowaniu
Słowniczek pojęć — wyjaśnienia skrótów i terminów
Źródła
- EN 14509:2013. Self-supporting double skin metal faced insulating panels — Factory made products — Specifications. Pkt 2, 5.2.4.2, C.2.2, C.2.4.1 oraz ZA.1.1 i ZA.2.1.
- EN 13501-2:2023. Fire classification of construction products and building elements — Part 2. Pkt 2, 6.3, 6.7, 7.1, 7.5 i załącznik A.
- EN 15254-5:2026. Extended application of results from fire resistance tests — Non-loadbearing walls — Part 5: Metal sandwich panel construction. Przedmowa oraz reguły rozszerzonego zastosowania.
- Rozporządzenie (UE) nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych, ze zmianami. Art. 4, 8, 11 i załącznik V pkt 1.4, z uwzględnieniem przepisów przejściowych rozporządzenia 2024/3110. EUR-Lex
- Komunikat Komisji 2018/C 092/06. Dz.U. UE C 92 z 9 marca 2018 r., s. 139 i nast.; pozycja EN 14509:2013. EUR-Lex
- Rozporządzenie (UE) 2024/3110 z 27 listopada 2024 r. w sprawie zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych. Art. 94–96, zwłaszcza art. 95 ust. 3, 8 i 9. EUR-Lex
- Decyzje Komisji 98/436/WE i 98/437/WE, zmienione decyzją 2001/596/WE. Załączniki III; przypisanie systemów dla reakcji na ogień i odporności ogniowej, przywołane w ZA.2.1 EN 14509. 98/436/WE 98/437/WE 2001/596/WE
- Rozporządzenie delegowane (UE) nr 568/2014 zmieniające załącznik V do rozporządzenia 305/2011. Źródło brzmienia systemów AVCP stosowanego w reżimie przejściowym. EUR-Lex
- GNB-CPR. NB-CPR/23-936r3, Reporting the results of Assessments of Performance in AVCP system 3, 23 sierpnia 2024 r., pkt 1, 2(2) i 3(j). Stanowisko informacyjne.